Czynniki ryzyka wyst膮pienia AMD
Jakie są czynniki ryzyka wystąpienia upośledzającego widzenie AMD?
Czynniki ryzyka upośledzającego widzenie AMD możemy podzielić na wzrokowe i niewzrokowe. Po dokładnym przeglądzie literatury naukowej (ponad 270 publikowanych i recenzowanych przez specjalistów prac naukowych) można wyciągnąć – w odniesieniu do wpływu różnych czynników wpływających na ryzyko wystąpienia upośledzającego widzenie AMD –następujące wnioski.
Czynniki wzrokowe wystąpienia upośledzającego widzenie AMD
- Upośledzające widzenie AMD w jednym oku: Upośledzające widzenie AMD w jednym oku jest głównym czynnikiem ryzyka rozwoju upośledzającego widzenie AMD w drugim oku.
- Druzy miękkie: Druzy miękkie to żółte/białe złogi widoczne w okolicy plamki, o których wiadomo, iż stanowią ryzyko rozwoju upośledzającego widzenie AMD. Warto zaznaczyć, iż druzy twarde (posiadające wyraźne krawędzie) nie są czynnikiem ryzyka rozwoju upośledzającego widzenie AMD.
- Zmiany barwnikowe w obrębie plamki: Hiper-i hipopigmentacyjne zmiany w obrębie plamki stanowią poważne ryzyko rozwoju upośledzającego widzenie AMD; zmiany hiperpigmentacyjne są to obszary nagromadzenia barwnika, natomiast zmiany hipopigmentacyjne są to obszary odbarwienia w obrębie plamki.
- Barwnik plamkowy: Istnieje coraz więcej dowodów, iż barwnik plamkowy (wyłącznie jako składnik diety) może odgrywać rolę w zapobieganiu czy też opóźnieniu rozwoju upośledzającego widzenie AMD. Ostatnie badania wskazują, iż osoby ze zwiększonym ryzykiem rozwoju upośledzającego widzenie AMD mają niski poziom tego barwnika nawet przed wystąpieniem choroby.
- Nadwzroczność:Nadwzroczność (inaczej: hipermetropia) jest wskazywana jako czynnik ryzyka wystąpienia upośledzającego widzenie AMD.
- Kolor tęczówki: Jasny kolor tęczówki jest wskazywany jako czynnik ryzyka wystąpienia upośledzającego widzenie AMD.
- Wcześniejsze operacje zaćmy: Istnieje kilka dowodów, choć niejednoznacznych, iż przebycie chirurgicznego zabiegu operacji zaćmy wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia upośledzającego widzenie AMD.
Niewzrokowe czynniki ryzyka wystąpienia upośledzającego widzenie AMD
Istnieje szereg niezwiązanych ze wzrokiem czynników ryzyka wystąpienia upośledzającego widzenie AMD. Środowisko medyczne prezentuje coraz bardziej zgodne stanowisko w sprawie znaczenia każdego z poniższych niewzrokowych czynników ryzyka dla rozwoju upośledzającego widzenie AMD.
- Występowanie upośledzającego widzenie AMD w rodzinie: Występowanie upośledzającego widzenie AMD w rodzinie jest jednym z najważniejszych ogólnie uznanych czynników ryzyka rozwoju tej choroby. Przyjmuje się, że posiadanie w rodzinie krewnego w linii prostej (tj. rodzic/brat/siostra) cierpiącego na upośledzające widzenie AMD trzykrotnie zwiększa ryzyko rozwoju tej choroby w porównaniu do osób bez potwierdzonej historii występowania tej choroby w rodzinie.
- Palenie papierosów: Palenie papierosów jest jednym z najważniejszych i ogólnie uznanych czynników ryzyka wystąpienia upośledzającego widzenie AMD. Wyniki współczesnych badań naukowych wykazują w tym względzie znaczącą spójność. Rzeczywiście, ryzyko rozwoju upośledzającego widzenie AMD jest dwukrotnie lub trzykrotnie wyższe u osób palących papierosy w porównaniu do osób, które nigdy nie paliły.
- Dieta: Współczesne badania dowiodły, iż dieta jest istotnym czynnikiem ryzyka wystąpienia upośledzającego widzenie AMD. W szczególności uznaje się, iż dieta zawierająca karotenoidy plamkowe pełni istotną rolę w zapobieganiu wystąpienia upośledzającego widzenie AMD (zobacz: AREDS, raport 22: „Większe spożycie luteiny/zeaksantyny było obiektywnie związane ze zmniejszonym prawdopodobieństwem wystąpienia neowaskularnej postaci choroby, zaniku geograficznego oraz dużych lub rozległych pośrednich druzów”)
- Przeciwutleniacze: Udowodniono, iż przeciwutleniacze wykazują skuteczność w hamowaniu progresji AMD nieupośledzającego widzenia w AMD upośledzające widzenie (tj. zapobiegają zmianie AMD, które jeszcze nie dotknęło widzenia w AMD, które upośledza widzenie – zobacz: AREDS, raport 9). Ponadto istnieje coraz więcej dowodów na to, iż przeciwutleniacze zawierające karotenoidy plamkowe mogą być skuteczne w zapobieganiu lub opóźnianiu wystąpienia lub rozwoju AMD (zobacz OSTATNIE studium).
- Pochodzenie etniczne: Biała rasa wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia upośledzającego widzenie AMD, co znajduje odzwierciedlenie w fakcie większej częstotliwości występowania choroby w populacjach rasy białej w porównaniu do populacji osób ras innych niż biała. Jednakże częstotliwość występowania tej choroby wzrasta w populacjach innych niż rasa biała, prawdopodobnie z powodu faktu, iż zachodni styl życia staje coraz bardziej powszechny na całym świecie (np. dieta uboga w owoce i warzywa).
- Otyłość: Otyłość jest sugerowanym/przypuszczalnym czynnikiem ryzyka wystąpienia upośledzającego widzenie AMD. Istnieje coraz więcej dowodów potwierdzających tezę, iż otyłość jest ważnym czynnikiem wpływającym na możliwość rozwoju upośledzającego widzenie AMD.
- Płeć: Płeć żeńska jest kolejnym sugerowanym czynnikiem ryzyka upośledzającego widzenie AMD, a związek między płcią żeńską a rozwojem upośledzającego widzenie AMD jest uwarunkowany hormonami (a konkretnie estrogenem). Dostępne dane nie są jednak rozstrzygające, a większa częstotliwość występowania upośledzającego widzenie AMD u kobiet może być związana z faktem, iż kobiety żyją dłużej.
- Kumulatywna ekspozycja na światło widzialne: Skumulowana, nadmierna ekspozycja na światło widzialne jest kolejnym, prawdopodobnym czynnikiem ryzyka wystąpienia upośledzającego widzenie AMD. Chociaż brak jednoznacznych dowodów popierających tę tezę, większość badań dotyczących związku pomiędzy kumulatywną ekspozycją na światło widzialne i ryzykiem rozwoju upośledzającego widzenie AMD wykazała tu znaczące powiązania.
- Cholesterol: Wysoki poziom cholesterolu jest domniemanym czynnikiem ryzyka wystąpienia upośledzającego widzenie AMD.
- Nadciśnienie: Nadciśnienie jest również wskazywane jako czynnik ryzyka wystąpienia upośledzającego widzenie AMD. Jednakże, wyniki badań do dzisiaj nie są rozstrzygające.